W dniu 11 czerwca 2026 r., Parlament Europejski przyjął w głosowaniu stanowisko w sprawie Nowych Technik Genomowych (NGT) w rolnictwie. Decyzja ta zapoczątkowuje proces zmian w unijnych regulacjach, mający na celu dostosowanie ich do postępu naukowego, który dokonał się od czasu wprowadzenia pierwotnych przepisów dotyczących GMO.

Nowe regulacje opierają się na zróżnicowanym podejściu do roślin edytowanych przy użyciu NGT, takich jak technologia CRISPR-Cas.

Kluczowe założenia nowej ścieżki regulacyjnej dotyczą odróżnienia dwóch kategorii odmian NGT:

• NGT 1 - rośliny, których edycje są nieodróżnialne od tych, które mogłyby powstać w sposób naturalny lub w wyniku tradycyjnych metod hodowli. Będą one traktowane analogicznie do roślin konwencjonalnych.
• NGT 2 - rośliny o bardziej złożonych modyfikacjach, które nadal będą wymagały pełnej procedury autoryzacji GMO.

Zmiana procedur: Zamiast pełnej procedury autoryzacji GMO, rośliny z pierwszej kategorii będą przechodziły uproszczoną ocenę ryzyka lub notyfikację, co przyspieszy proces wprowadzania ich na rynek. Regulacje mają na celu wspieranie innowacji w zakresie hodowli roślin, które mogą przyczynić się do zwiększenia odporności upraw na susze, choroby, a także do zmniejszenia zużycia pestycydów. Pomimo uproszczeń, zachowane zostaną jasne zasady oznakowania nasion NGT, aby zapewnić transparentność i umożliwić rolnikom świadomy wybór.

Dla naszej Katedry oraz całego środowiska naukowego zajmującego się genetyką i biotechnologią, decyzja ta oznacza ułatwienie transferu wyników badań do praktyki rolniczej. Może ona również wpłynąć na kierunki przyszłych projektów badawczych i grantów. Nowe regulacje otwierają perspektywę łatwiejszego wdrażania innowacji wypracowanych w laboratoriach, zachowując jednocześnie odpowiednie ramy bezpieczeństwa. Jako pierwsi uruchamiamy studia o NGT:
https://rekrutacja.uwm.edu.pl/rekrutacja/nowe-techniki-genomowe-w-hodowli-precyzyjnej-roslin

Pełny tekst komunikatu Parlamentu Europejskiego jest dostępny tutaj:
https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20260611IPR45215/new-genomic-techniques-for-plants-to-boost-innovation-in-sustainable-agriculture

Wątrobowce to niezwykle skromne z wyglądu organizmy, należące do najstarszych pionierów lądowych na Ziemi. Choć rzadko zwracamy na nie uwagę, skrywają zaskakująco skomplikowane i fascynujące życie płciowe. Zespół badawczy pod kierunkiem prof. dr. hab. Jakuba Sawickiego z Katedry Genetyki i Patofizjologii Roślin na Wydziale Rolnictwa i Leśnictwa podejmie próbę udowodnienia, że te niepozorne rośliny potrafią ze sobą rozmawiać. Badania zatytułowane „Ewolucyjne losy sygnalizacji płciowej u wątrobowców: genomowa, chemiczna i fenotypowa analiza dwupienności oraz jej zaniku w rodzaju Pellia (Pelliales, Marchantiphyta)” są finansowane w konkursie OPUS 30 Narodowego Centrum Nauki i stawiają fundamentalne pytanie: czy rośliny te używają sygnałów chemicznych do synchronizacji swojego rozwoju na poziomie gametofitu? – Podczas hodowli in vitro zaobserwowano zmiany w fenotypie męskich i żeńskich osobniki dwupiennego gatunku Pellia neesiana rosnących w izolacji. Kiedy jednak zostaną umieszczone we wspólnej kulturze, ich wygląd zewnętrzny zaczyna wyraźnie upodabniać się do siebie. To silny dowód na to, że rośliny aktywnie wyczuwają swoją obecność i prowadzą dialog za pomocą lotnych związków organicznych bądź substancji rozpuszczalnych w wodzie. Po porównaniu tych mechanizmów z blisko spokrewnionym, jednopiennym gatunkiem Pellia epiphylla, u którego – z racji posiadania obu płci na jednej plesze – okazało się, że taka zewnętrzna komunikacja stała się zbędna i mogła ulec ewolucyjnej redukcji lub całkowitej reorganizacji szlaków sygnałowych – wyjaśnia prof. dr hab. Jakub Sawicki. Planowane badania mają charakter interdyscyplinarny i łączą klasyczną fizjologię roślin z zaawansowanymi metodami „omicznymi”. Zespół zamierza stworzyć pierwsze na świecie, dokładne mapy genomów referencyjnych badanych gatunków o jakości od telomeru do telomeru (T2T) – jest to duże wyzwanie, gdyż ich chromosomy należą do największych. Kolejną innowacją będzie zastosowanie transkryptomiki przestrzennej – technologii, która pozwala badać aktywność genów z niemal jednokomórkową dokładnością bezpośrednio w nienaruszonych tkankach tych unikalnych roślin. Dzięki temu naukowcy sprawdzą, w których dokładnie miejscach znajdują się komórkowe „odbiorniki” wychwytujące sygnały chemiczne. Z uwagi na ogromną złożoność prac, projekt będzie realizowany we współpracy z naukowcami z Australii oraz Francji.

W dniach od 30 maja do 11 czerwca pracownicy naszego Uniwersytetu odbyli niezwykle owocną wizytę na renomowanym Zhejiang University (ZJU) w Chinach. Naszą uczelnię reprezentował silny, interdyscyplinarny zespół badawczy: prof. dr hab. Adam Okorski z naszej Katedry, a także naukowcy z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej – prof. UWM dr hab. Łukasz Zielonka oraz dr Michał Dąbrowski.

Głównym punktem wyjazdu był udział w seminarium „Workshop on Plant Microbiome and Green Agricultural Development”, zorganizowanym przez Instytut Pestycydów i Toksykologii Środowiskowej ZJU. Spotkanie skupiało się na badaniach nad mikrobiomem roślin rolniczych oraz zrównoważonym rozwoju rolnictwa. Zespół z UWM zaprezentował nowoczesne metody ochrony roślin oraz wyniki interdyscyplinarnego projektu RID. Chińscy naukowcy z dużym zainteresowaniem wysłuchali prelekcji o wpływie Fusarium culmorum na parametry przewodu pokarmowego u trzody chlewnej. Prezentacja wpisująca się w strategię „od pola do stołu” wywołała ożywioną dyskusję.

Wizyta wykraczała daleko poza sale konferencyjne. Delegacja UWM miała okazję zwiedzić kampus w Hangzhou, w tym największą bibliotekę w Azji, zapoznać się z infrastrukturą laboratoriów oraz odwiedzić ośrodek doświadczalny Huzhou Academy of Agricultural Sciences. Pobyt udowodnił, że wymiana doświadczeń to najlepszy katalizator innowacji, otwierając drzwi do dalszej kooperacji i nowych, polsko-chińskich projektów badawczych.

Z dumą informujemy, że 1 marca powołano do życia nową jednostkę w strukturach Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa – Katedrę Genetyki i Patofizjologii Roślin. Miesiąc po tym ważnym wydarzeniu, 2 kwietnia, miało miejsce pierwsze, historyczne zebranie pracowników nowo utworzonego zespołu. Spotkanie to było doskonałą okazją do wzajemnej integracji, nakreślenia priorytetów badawczych oraz wspólnego wyznaczenia kierunków rozwoju i ambitnych celów na nadchodzące miesiące. Energia i zaangażowanie towarzyszące dyskusjom pozwalają z ogromnym optymizmem patrzeć na przyszłe sukcesy naukowe i dydaktyczne naszej Katedry.

Czas formowania się naszego nowego zespołu pięknie zbiega się z okresem budzącej się do życia wiosny oraz nadchodzących Świąt Wielkanocnych. W związku z tym pragniemy złożyć wszystkim pracownikom, studentom oraz sympatykom najserdeczniejsze życzenia. Niech ten wyjątkowy, świąteczny czas przyniesie Państwu zdrowie, wewnętrzny spokój oraz prawdziwą radość. Życzymy wytchnienia od codziennych obowiązków w ciepłym, rodzinnym gronie, niegasnącej nadziei, a także obfitości sił i inspiracji do realizacji kolejnych zamierzeń. Radosnych, pełnych wiosennego optymizmu Świąt Wielkiej Nocy!